Witamy na stronach Rodu Netczuków
Szanowni Państwo
Niniejsze strony poświęcono historii i genealogii naszego rodu. Badania genealogiczne są naszą wielopokoleniową tradycją. Znajdą tu Państwo również odnośniki do witryn dotyczących bliskich nam miejsc, naszych pasji i działalności zawodowej. Rezultaty naszych poszukiwań, będące owocem pracy wielu osób, wykraczają zakresem poza dzieje samego rodu. Są one przydatne w badaniach genealogicznych innych rodzin międzyrzeckich, czego najlepszym przykładem jest projekt - Nazwiska Międzyrzeczan.
Klub Rodu Netczuków
Klub Rodu Netczuków od 2006 r. działa jako nieformalne stowarzyszenie firmujące działalność polskiej gałęzi Netczuków. Odwołuje się on do dawnych tradycji zjednoczeniowych, sięgających XIX w. Potomków wszystkich gałęzi rodu łączy Zjednoczenie Rodowe czyli Dom Netczuków. Od pokoleń kultywujemy nasze tradycje i unikalną misję, którą naznaczył niezbyt łaskawy los. Historia naszego rodu jest jak zwierciadło pogranicza kulturowego Polski, Litwy i Rusi. Z racji litewskiego pochodzenia bojarskiego, ruskiej tożsamości etnicznej, wyznania greckokatolickiego, złożonej tożsamości narodowej oraz wielowiekowej przynależności do stanu mieszczańskiego, nasza rodzina pełni misję mostu łączącego różne etnosy, kultury, tradycje, języki i religie dawnej Rzeczpospolitej w myśl sentencji: «Origine Lithuanus, gente Ruthenus, natione Polonus». Dzisiejsza sytuacja geopolityczna pokazuje, że misja ta jest nadal niezwykle aktualna.
Nazwisko - od Naczkowicz do Netczuk
Dzisiejsza forma naszego nazwiska jest efektem
wielokulturowości Międzyrzeca w XVI-XVII w. Przybrało ono obecną formę
z
sufiksem -czuk w Międzyrzecu Podlaskim między 1610 i 1646 rokiem
(ówczesne formy Natczuk, Niecczuk, Nietczuk). Stało się to
pod
wpływem
gwar wołyńskich, napływowych
w trzeciej ćwierci XVI w. Nazwisko
ewoluowało od nazwy rodowej
naszych
przodków Niecz - Nieczko - Netko, poprzez przejściowe formy
patronimiczne: Nieczkowicz - von Niczkowicz - Naczkowicz (1558 - 1570).
Sama nazwa rodowa Nieczko - Naczko wywodzi się od imienia
naszego przodka Naca/Nieca Saki alias Naczki Stasowicza Sakowicza -
burmistrza
międzyrzeckiego w latach
1558 - 1570 («Domino
Naca consulo»), znanego też pod
wschodniochrześcijańskim wariantem imienia Menas, czyli Myna/Mina.

Historia - od Kozarów-Kozarowiczów i Ostaszowiczów
Historia naszego rodu na Podlasiu rozpoczyna się na pocz. XVI w. w pobliskich Szachach i Dołdze. Miejscowości te - Szachy (wówczas pole Sakoskie) oraz Dołgę koło Międzyrzeca - dzierżyli prawem własności Nacza Sakowicz z Szachów i jego bratanek Lis von Niczkowicz zwany też Dołhosyczem. Własność tę dzielili z Bohowitynami, najpewniej za sprawą małżeństw z Bohowitynównami. Rodzina była też obecna w Krzywośnikach i Nieszkach koło Łosic, gdzie ich potomstwo gospodarowało na trzech włókach bojarskich putnych (w Krzywośnikach zwanych kozarowymi). Z samej posługi bojarskiej putnej byli jednak zwolnieni na mocy specjalnego przywileju - gramoty.
Najbliższe rodzeństwo burmistrza Naczy oraz ich potomstwo, znane z ksiąg sądowych międzyrzeckich z lat 1558-1574 oraz inwentarza dóbr woźnickich z 1591 r., używało także innych nazw rodowych: Kozar - Kozarewicz (z Krzywośników), Lisczyc, Dołhosycz, Sakowicz - Szachowicz, a także licznych patronimików odimiennych. Dzieci Naczy Sakowicza używały nazwy rodowej Naczkowicz wymiennie z patronimikiem Sakowicz (po ojcu) oraz Ostaszowicz (po dziadku).
Tożsamość z Kozarami bracławskimi i witebskimi oraz Naczowiczami litewskimi
Zapisy ksiąg sądowych dowodzą, że członkowie najbliższej rodziny Kozarów (Kozarowiczów) w Międzyrzecu zwani są także Naczkowiczami i Sakowiczami - Sachowiczami. Co więcej, w międzyrzeckim sądzie miejskim Kozarynowie (!) rozdzielili między siebie prawa do domu i gruntu Koszałczinego (włość Koszyłowska z domem). Hryń, zwany tam Koszołczinym zięciem, występuje również na bracławszczyźnie wspólnie z Kozarynami. Łączy to naszych przodków z Kozarami bracławskimi i wspomnianą włością Koszyłowską (pierwszym teściem Hrynia/Grigorego Kozara był Koszyłowicz, a po śmierci pierwszej żony poślubił w Międzyrzecu Oriskę Sopotównę).
Nasi przodkowie, już jako Netczukowie, aż do XIX w. uzywali pieczęci będącej kompilacją herbu Doliwa (przyjętego przez Piotra Naczką Ginwiłowicza w 1413 r.) oraz znaku rodowego Naczowiczów litewskich, stanowiącego połączenie Ogończyka, Kościeszy i Lisa w licznych odmianach. Należy tu wspomnieć, że Ogończyka przyjął w Horodle Jerzy Sangaw, krewniak Naczusza Ginstowtowicza h. Ogończyk, który zapewne miał wspólnego ojca z Kremusem Girstowtowiczem, bratem Lalusza, kuzynem Piotra Naczki. Podobnego znaku w wariancie kreskowym używał też Giniet Naczowicz. Identyczny znak z herbem Kozarów bracławskich i rdzeniem pieczęci Netczuków używają też inne rody, m.in. Kozarzewscy/Kozarowscy h. Łuk Dołęga i Lis odmieniony oraz Netkowscy - Neczkowscy h. Kos (raczej Kościesza).
Ponadto zapis z międzyrzeckiej księgi sądowej wspomina Kozarów Międzyrzeckich z przydomkiem Jiewszcza, noszonym przez Jakuba Kozara - krewniaka sierot Chwiedy i Chwiedka Lieliejków (Piotr Lialusz h. Doliwa był kuzynem Piotra Naczki w XV w.), a sam przydomek Jeuszcza widnieje także na pieczęci Piotra Naczki Ginwiłowicza z 1 połowy XV w.: «Naczka Kginwiloua Jeuszcza».
Zapisy z ksiąg sądowych łączą Naczkowiczów międzyrzeckich z Naczowiczami litewskim, Kozarami bracławskimi. Możliwe pokrewieństwo potwierdzają też znaki herbowe innych Kozarzewskich i Kozarowiczów. Bezpośrednie powiązanie odnajdujemy także z rodzinami Kozarów witebskich, którzy pochodzą z Podlasia i Litwy. Według XIX-wiecznych relacji ich protoplastą był Andrzej Fiedorowicz Kozarewicz z herbem Dołęga (łuk, krzyż i strzała), zapewne tożsamy z przodkiem Kozarynów - Kozarków witebskich h. Kościesza. Tenże Andrzej najprawdopodobniej był synem Feodra Neckowicza Kozarowicza jednego z protoplastów Netczuków i Kozarowiczów międzyrzeckich.
Koziary i Lisiczyńce
Nazwy odmiejscowy Kozar i Lisczyc nasi protoplaści przyjęli od ostatnich większych dóbr, nadanych im jeszcze w końcu XV w. w Koziarach i Lisiczyńcach. Są to dwie wsie położone między rozległymi włościami książąt Zbaraskich niedaleko Ożhowiec (Nowy Zbaraż) i zamku w Tokach, dokąd przybyli z innymi litewskimi rodami z Litwy i Podlasia. Musieli oni wywodzić się od któregoś z wnuków Piotra Naczki - Naczowiczów vel Sakowiczów, na co wskazują: przydomek Jakuba Jeuszczy, nazwy rodowe oraz znaki z pieczęci. Nazwę Koziarowicz przenieśli następnie na Podlasie do Krzywośnitów (bojarskie 1,5 włóki zwanej Koziarową), na pole Koziarowe zwane Szachowym Kątem w Międzyrzecu, a po Koszyłowiczach na grunt zwany Kossli Szach - Koszli Szach.
Od Naczkowiczów
Patronimik Ostaszowicz, noszony przez potomstwo naszego przodka Naczy Sakowicza, wskazuje na pochodzenie od Stasa Saki, być może tożsamego ze Stasem Steckowiczem Saką (Stanisław Steckowicz, chorąży miednicki w 1528 r.). Był on prawdopodobnie synem wspomnianego w Metryce Litewskiej Stecka Gedroiti Soki i krewnym Szimka, który nazwany jest wnukiem Ony Bagdony - żony Piotra Naczki Ginwiłowicza. Sam Stecko był najpewniej synem wymienionego w trzeciej księdze Metryki Litewskiej Grigorego Naczowicza, a tym samym wnukiem Piotra Naczki i prawnukiema Kimunta Ginwiła, sygnatariusza pokoju salińskiego w 1398 r.
Nasz ród, wraz z Sakowiczami - Saczukami międzyrzeckimi, wyrósł zatem jako odnoga jednej z licznych linii litewskich Naczowiczów - Doliwitów. Ślady tego pokrewieństwa odnajdujemy w międzyrzeckich aktach sądowych z XVI w. oraz w zachowanej do XX w. pieczęci rodowej. Pochodzenie samego Kimunta Ginwiła i Piotra Naczki nastręcza trudności badawczych, nie mniej podjęte szerokie kwerendy zapisów źródłowych pozwoliły określić możliwy ich rodowód oraz najbliższe pokrewieństwo z innymi rodami bojarskimi. Różni badacze na podstawie analiz miejsca zajmowanego przez Naczkę w radzie wielkoksiążęcej sugerowali pochodzenie od Giedyminowiczów.
To wielowiekowe wyjątkowe dziedzictwo, którego nasi przodkowie zawsze byli świadomi - szczególnie obecnie - obliguje nas żyjących do jego zachowania i przekazania przyszłym pokoleniom. Temu celowi w zamyśle autorów służą niniejsze strony, jako wirtualny pomnik ku czci przodków oraz przyczynek do powstającej monografii rodu Netczuków.
Łukasz Netczuk
przedstawiciel Klubu Rodu Netczuków w Polsce











