Witamy na stronach Rodu Netczuków
Szanowni Państwo.
Niniejsze strony w większości poświęcono historii i genealogii naszego rodu. Badania genealogiczne są naszą wielopokoleniową tradycją. Znajdą tu Państwo również odnośniki do stron o bliskich nam miejscach, naszych pasjach i działalności zawodowej. Rezultaty naszych badań, będące owocem pracy wielu osób, wykraczają zasięgiem i zakresem poza nasz ród i są przydatne w badaniach genealogicznych innych rodzin międzyrzeckich, czego najlepszym przykładem jest projekt - Nazwiska Międzyrzeczan.
Klub Rodu Netczuków
Klub Rodu Netczuków od 2006 r. działa jako nieformalne stowarzyszenie firmujące działalność polskiej gałęzi netczuków, a odwołuje się do dawnych tradycji zjednoczeniowych sięgających XIX w. Potomków wszystkich gałęzi Netczuków łączy Zjednoczenie Rodowe czyli Dom Netczuków. Kultywujemy od pokoleń nasze tradycje i unikalną misję, którą naznaczył niezbyt łaskawy los. Historia naszego rodu jest jak zwierciadło pogranicza kulturowego Polski, Litwy i Rusi. Z racji litewskiego bojarskiego pochodzenia, ruskiej tożsamości etnicznej, greckokatolickiego wyznania, złożonej tożsamości narodowej, wielowiekowej przynależności do stanu mieszczańskiego rodzina nasza pełni misję mostu łączącego różne etnosy, kultury, tradycje, języki i religie dawnej Rzeczpospolitej w myśl sentencji: «Origine Lithuanus, gente Ruthenus, natione Polonus». Sytuacja geopolityczna pokazuje, że ta misja jest nadal aktualna.
Nazwisko - od Naczkowicz do Netczuk
Forma naszego nazwiska jest efektem wielokulturowości Międzyrzeca w XVI-XVII w. Przybrało ono obecną formę z sufiksem -czuk w Międzyrzecu Podlaskim między 1610 i 1646 rokiem (ówczesne formy Natczuk, Niecczuk, Nietczuk) pod wpływem napływowych w 3 ćw. XVI w. gwar wołyńskich od nazwy rodowej naszych przodków Niecz - Nieczko - Netko poprzez przejściowe formy patronimiczne Nieczkowicz - von Niczkowicz - Naczkowicz (1558 - 1570). Nazwa rodowa Nieczko - Naczko wzięła się od nazwiska naszego przodka Naca/Nieca Saki alias Naczki Stasowicza Sakowicza - burmistrza międzyrzeckiego w latach 1558 - 1570 («Domino Naca consulo»), znanego też pod wschodniochrześcijańskim wariantem imienia Menas, czyli: Myna/Mina.
Historia - od Kozarów-Kozarowiczów i Ostaszowiczów
Historia naszego rodu na Podlasiu zaczyna się na pocz. XVI w. w pobliskich Szachach i Dołdze, które Nacza Sakowicz z Szachów (wówczas pola Sakoskiego) i jego bratanek Lis von Niczkowicz zwany też Dołhosycz z Dołgi koło Międzyrzeca dzierżyli prawem własności razem z Bohowitynami (najpewniej za sprawą małżeństw z Bohowitynównami) oraz w Krzywośnikach i Nieszkach koło Łosic, gdzie ich potomstwo gospodarowało na 3 włókach bojarskich putnych zwanych w Krzywośnikach kozarowymi. Z posługi bojarskiej putnej jednak byli zwolnieni z uwagi na specjalny przywilej - gramotę. Najbliższe rodzeństwo burmistrza Naczy oraz ich potomstwo znane z ksiąg sądowych międzyrzeckich z lat 1558-1574 i inwentarza dóbr woźnickich z 1591 r. używa także innych nazw rodowych: Kozar - Kozarewicz z Krzywośników, Lisczyc, Dołhosycz, Sakowicz/Szachowicz oraz licznych patronimików odimiennych. Dzieci Nacza Sakowicza używają nazwy rodowej Naczkowicz wymiennie z patronimikiem Sakowicz po ojcu oraz Ostaszowicz po dziadku.
Tożsamość z Kozarami bracławskimi i witebskimi oraz Naczowiczami litewskimi
Członkowie najbliższej rodziny Kozarów/Kozarowiczów w Międzyrzecu zwani są także Naczkowiczami i Sakowiczami/Sachowiczami, czego dowodzą zapisy z ksiąg sądowych. Ponadto Kozarynowie (!) rozdzielają między siebie w sądzie miejskim międzyrzeckim prawa do domu i gruntu Koszałczinego (włość Koszyłowska z domem), a Hryń zwany jest Koszołczinym zięciem (Koszyłowicz był jego pierwszym teściem, gdyż w Międzyrzecu Hryń/Grigory Kozar żonaty jest już z Oriską Sopotówną), co łączy ich z Kozarami bracławskimi i włością Koszyłowską. Hryń Kozar występuje też na bracławszczyźnie razem z Kozarynami. Nasi przodkowie, już jako Netczukowie używają również do XIX w. pieczęci będącej kompilacją Doliwy - herbu Piotra Naczki Ginwiłowicza oraz znaku rodowego Naczowiczów litewskich - kreola Ogończyka, Kościeszy i Lisa w licznych odmianach. Ogończyka przyjął w Horodle Jerzy Sangaw, krewniak Naczusza Ginstowtowicza h. Ogończyk, który zapewne miał wspólnego ojca z Kremusem Girstowtowiczem, bratem Lalusza, kuzynem Piotra Naczki. Podobnego znaku w wariancie kreskowym używał też Giniet Naczowicz, a identycznego z Kozarami bracławskimi i rdzeniem pieczęci Netczuków używają też inne rody, m.in. z Rusi Kozarzewscy/Kozarowscy h. Łuk Dołęga i Lis odm. oraz Netkowscy-Neczkowscy h. Kos (raczej Kościesza). Ponadto zapis z księgi sądowej międzyrzeckiej wspomina Kozarów Międzyrzeckich z przydomkiem Jiewszcza, noszonym przez Jakuba Kozara - krewniaka sierot Chwiedy i Chwiedka Lieliejków (Piotr Lialusz to kuzyn Piotra Naczki w XV w. h. Doliwa), a sam przydomek Jeuszcza widnieje także na pieczęci Piotra Naczki Ginwiłowicza z 1 połowy XV w. («Naczka Kginwiloua Jeuszcza»).
Zapisy z ksiąg sądowych łączą Naczkowiczów międzyrzeckich z Naczowiczami litewskim, Kozarami bracławskimi. Znaki herbowe innych Kozarzewskich i Kozarowiczów również potwierdzają możliwe pokrewieństwo. Bezpośrednie powiązanie odnajdujemy również z rodzinami Kozarów witebskich, którzy pochodzą z Podlasia i Litwy przez Feodra Neckowicza Kozarowicza jednego z protoplastów Netczuków międzyrzeckich (wg relacji z XIX w.) od Andrzeja Fiedorowicza Kozarewicza z herbem Dołęga (łuk, krzyż i strzała), zapewne tożsamego z Kozrynami-Kozarkami witebskimi h. Kościesza.
Koziary i Lisiczyńce
Nazwę odmiejscową Kozar i Lisczyc wzięli nasi protoplaści od ostatnich większych dóbr nadanych im jeszcze w k. XV w. w Koziarach i Lisiczyńcach - dwóch wsiach położonych między rozległymi włościami książąt Zbaraskich niedaleko Ożhowiec (Nowy Zbaraż) i zamku w Tokach, dokąd przybyli z innymi litewskimi rodami z Litwy i Podlasia. Wywodzić się musieli, od któregoś z wnuków Piotra Naczki - Naczowiczów vel Sakowiczów, na czo wskazuje przydomek Jakuba Jeuszczy, nazwy rodowe i znaki z pieczęci. Nazwę Koziarowicz przenoszą na Podlasie do Krzywośnitów (bojarskie 1,5 włóki zwanej Koziarowe), pole Koziarowe zwane Szachowy Kąt w Międzyrzecu, a po Koszałowiczach Kossli Szach.
Od Naczkowiczów
Patronimik Ostaszowicz noszony przez potomstwo naszego przodka Nacza Sakowicza, wskazuje na pochodzenie od Stasa Saki, być może tożsamego ze Stasem Steckowiczem Saką (Stanisław Steckowicz chorąży miednicki w 1528 r.), który prawdopodobnie był synem wspomnianego w Metryce Litewskiej Stecka Gedroiti Soki i Szimka, który nazwany jest wnukiem Ony Bagdony, żony Piotra Naczki Ginwiłowicza. Stecko był najpewniej synem wymienionego w trzeciej księdze Metryki Litewskiej Grigorego Naczowicza, syna Piotra Naczki, wnuka Kimunta Ginwiła, sygnatariusza pokoju salińskiego w 1398 r.
Nasz ród razem z Sakowiczami-Saczukami międzyrzeckimi wyrósł zatem jako odnoga jednej z licznych linii litewskich Naczowiczów - Doliwitów, czego ślady odnajdujemy w aktach sądowych z XVI w. oraz w przechowanej do XX w. pieczęci rodowej. Pochodzenie samego Kimunta Ginwiła i Piotra Naczkinastręcza trudności badawczych, nie mniej podjęte szerokie kwerendy zapisów źródłowych pozwoliły określić możliwy ich rodowód. Różni badacze na podstawie analiz miejsca zajmowanego przez Naczkę w radzie wielkoksiążęcej sugerowali pochodzenie od Giedyminowiczów.
Wielowiekowe wyjątkowe dziedzictwo, którego nasi przodkowie zawsze byli świadomi, szczególnie obecnie, obliguje nas żyjących do zachowania i przekazania przyszłym pokoleniom, czemu w zamyśle autorów służą niniejsze strony, jako wirtualny pomnik ku czci przodków, stanowiący przyczynek do powstającej monografii rodu Netczuków.
Łukasz Netczuk
przedstawiciel Klubu Rodu Netczuków w Polsce











